Bài giảng tuần lễ 16 đến 21 tháng 07, 2007
Thứ Hai: Sư Lá Bối, bài 4- Kinh TươngƯng Gia Đ́nh (Toát Yếu:HC)
Thứ Ba: Sư Tuệ Siêu bài 1- Kinh Trung Bộ 56 - Ưu-ba-ly (TY:Sư GĐ) (có sự thay đổi)
Thứ Tư- Sư Cô Liễu Pháp: Bài 3- PhápCú 100- Dầu nói ngàn lời kệ(TY:TT)
Thứ Năm- Sư Tuệ Quyền, bài 6- Kinh Tiểu Bộ - Người cày ruộng(TY:HC)
Thứ Sáu- Sư Pháp Đăng Bài 8 - Tương Ưng Bộ - Đầu ngón tay(TY:NQ)
Thứ Bảy: Sư Pháp Tân - Bài 5- Kinh Trung Bộ 82- Ratthapàla(TY:TT)
1
56. Kinh Ưu-ba-ly
(Upàli sutta)
http://www.budsas.org/uni/u-kinh-trungbo/trung56.htm
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở tại Nalanda, trong rừng Pavarikamba.
Lúc bấy giờ, Nigantha Nataputta trú tại Nalanda cùng với đại chúng Nigantha (Ly Hệ Phái). Rồi Nigantha Dighatapassi (Trường Khổ Hạnh Giả), sau khi đi khất thực ở Nalanda, ăn xong, trên con đường khất thực trở về, đi đến rừng Pavarikamba, chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, nói lên những lời hỏi thăm Thế Tôn. Sau khi nói lên những lời hỏi thăm thân hữu, vị này đứng một bên. Thế Tôn nói với Nigantha Dighatapassi đang đứng một bên:
-- Này Tapassi, có những ghế ngồi. Nếu ông muốn, hăy ngồi xuống.
Khi nghe nói vậy, Nigantha Dighatapassi lấy một ghế thấp, rồi ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn nói với Nigantha Dighatapassi đang ngồi một bên:
-- Này Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương có bao nhiêu nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?
-- Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta không có thông lệ chủ trương 'nghiệp, nghiệp'. Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta có thông lệ chủ trương 'phạt, phạt'.
-- Này Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương có bao nhiêu loại phạt để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?
-- Này Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta chủ trương có ba loại phạt để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, tức là thân phạt, khẩu phạt, ư phạt.
-- Này Tapassi, nhưng có phải thân phạt khác, khẩu phạt khác, ư phạt khác?
-- Hiền giả Gotama, thân phạt khác, khẩu phạt khác, ư phạt khác.
-- Này Tapassi, ba loại phạt này, được chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Nigantha Nataputta chủ trương loại phạt nào tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, thân phạt chăng, khẩu phạt chăng, ư phạt chăng?
-- Hiền giả Gotama, ba loại phạt này được chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Nigantha Nataputta chủ trương thân phạt là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, khẩu phạt không bằng được, ư phạt không bằng được.
-- Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
-- Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
-- Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
-- Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
-- Này Tapassi, có phải Ông nói thân phạt?
-- Hiền giả Gotama, tôi nói thân phạt.
Như vậy Thế Tôn trong cuộc đàm thoại này đă làm Nigantha Dighatapassi xác nhận cho đến lần thứ ba quan điểm (của ḿnh).
Khi nghe nói vậy, Nigantha Dighatapassi nói với Thế Tôn:
-- Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương có bao nhiêu loại phạt để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?
-- Này Tapassi, Như Lai không có thông lệ chủ trương 'phạt, phạt'. Này Tapassi, Như Lai có thông lệ chủ trương 'nghiệp, nghiệp'.
-- Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương có bao nhiêu loại nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp?
-- Này Tapassi, Ta chủ trương có ba loại nghiệp để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, tức là thân nghiệp, khẩu nghiệp, ư nghiệp.
-- Hiền giả Gotama, nhưng có phải thân nghiệp khác, khẩu nghiệp khác, ư nghiệp khác?
-- Này Tapassi, thân nghiệp khác, khẩu nghiệp khác, ư nghiệp khác.
-- Hiền giả Gotama, ba loại nghiệp này, được chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Hiền giả chủ trương loại nghiệp nào tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp? Thân nghiệp chăng, khẩu nghiệp chăng, ư nghiệp chăng?
-- Này Tapassi, ba loại nghiệp này, được chia chẻ như vậy, được phân biệt như vậy, Ta chủ trương ư nghiệp là tối trọng, để tác thành ác ư, để diễn tiến ác nghiệp, thân nghiệp không bằng được, khẩu nghiệp không bằng được.
-- Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ư nghiệp?
-- Này Tapassi, Ta nói ư nghiệp.
-- Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ư nghiệp?
-- Này Tapassi, Ta nói ư nghiệp.
-- Hiền giả Gotama, có phải Hiền giả nói ư nghiệp?
-- Này Tapassi, Ta nói ư nghiệp.
Như vậy Nigantha Dighatapassi trong cuộc đàm thoại này, sau khi đă làm Thế Tôn xác nhận cho đến lần thứ ba quan điểm (của ḿnh), liền từ chỗ ngồi đứng dậy và đi đến chỗ Nigantha Nataputta.
Lúc bấy giờ, Nigantha Nataputta đang ngồi với một đại chúng gia chủ rất đông, do Upali (Ưu-ba-ly) người thuộc làng Balaka cầm đầu. Nigantha Nataputta thấy Nigantha Dighatapassi từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Nigantha Dighatapassi:
-- Này Tapassi, Ông từ đâu đi đến, trong ban ngày (nóng bức) như thế này?
-- Thưa Tôn giả, con từ Sa-môn Gotama đi đến đây.
-- Này Tapassi, Ông có đàm luận ǵ với Sa-môn Gotama không?
-- Thưa Tôn giả, con cùng với Sa-môn Gotama có cuộc đàm thoại.
-- Này Tapassi, cuộc đàm thoại của ông với Sa-môn Gotama như thế nào?
Rồi Nigantha Dighatapassi kể lại cho Nigantha Nataputta nghe một cách đầy đủ cuộc đàm thoại với Sa-môn Gotama. Được nghe vậy, Nigantha Nataputta nói với Dighatapassi:
-- Tốt lành thay, tốt lành thay, Tapassi! Sa-môn Gotama đă được Nigantha Dighatapassi trả lời, một đệ tử đa văn đă hiểu đúng đắn lời dạy bậc Đạo sư. Làm sao một ư phạt hèn kém có thể sáng chói, so sánh với thân phạt cường đại này được? Thân phạt thật là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, khẩu nghiệp không bằng được, ư nghiệp không bằng được.
Khi được nói vậy, gia chủ Upali thưa với Nigantha Nataputta:
-- Tốt lành thay, tốt lành thay, Tôn giả Tapassi! Sa-môn Gotama đă được Tôn giả Tapassi trả lời như vậy, một đệ tử đa văn đă hiểu đúng đắn lời dạy bậc Đạo sư. Làm sao một ư phạt hèn kém có thể sáng chói, so sánh với thân phạt cường đại này được? Thân phạt thật tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp, khẩu phạt không bằng được, ư phạt không bằng được. Thưa Tôn giả, con sẽ đi và luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại này. Nếu Sa-môn Gotama làm con xác nhận như đă làm Tôn giả Tapassi xác nhận thời cũng như một người lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, giật lui, vần quanh; cũng vậy con sẽ dùng lời nói với lời nói, kéo tới, giật lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận ch́m một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng, có thể kéo tới, giật lui, vần quanh; cũng vậy, con dùng lời nói với lời nói, kéo tới, giật lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một lực sĩ nghiện rượu sống phóng đăng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh; cũng vậy, con sẽ dùng lời nói với lời nói, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn xuống một hồ nước sâu, lại chơi tṛ phun nước; cũng vậy, con nghĩ, con sẽ chơi tṛ chơi phun nước với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, con sẽ đi và luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại này.
-- Này Gia chủ, hăy đi và luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại này. V́ rằng, này Gia chủ, chỉ có ta hay Nigantha Dighatapassi, hay Ông mới có thể luận chiến với Sa-môn Gotama.
Khi được nói vậy, Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, con không được hài ḷng để Gia chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn Gotama là một huyễn sư, Sa-môn Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử ngoại đạo.
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp Gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama; có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Gia chủ, hăy đi luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại này; chỉ có ta, Nigantha Dighatapassi, hay Ông mới có thể luận chiến với Sa-môn Gotama.
Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba... Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, con không được hài ḷng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn Gotama là một huyễn sư, Sa-môn Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử ngoại đạo.
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama! Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Gia chủ, hăy đi luận chiến với Sa-môn Gotama trong cuộc đàm thoại này; chỉ có ta, Nigantha Dighatapassi và Ông mới có thể luận chiến với Sa-môn Gotama!
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Gia chủ Upali vâng đáp Nigantha Nataputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Nigantha Nataputta, thân hữu hướng về Nigantha Nataputta, và đi đến rừng xoài Pavarika, chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, gia chủ Upali bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, không biết Nigantha Dighatapassi có đến tại đây không?
-- Này gia chủ, Nigantha Dighatapassi có đến tại đây.
-- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có đàm thoại với Nigantha Dighatapassi không?
-- Này Gia chủ, Ta có đàm thoại với Nigantha Dighatapassi.
-- Bạch Thế Tôn, cuộc đàm thoại của Thế Tôn với Nigantha Dighatapassi như thế nào?
Rồi Thế Tôn kể lại cho gia chủ Upali một cách đầy đủ cuộc đàm thoại với Nigantha Dighatapassi, Khi nghe nói vậy, gia chủ Upali bạch Thế Tôn:
-- Tốt lành thay, tốt lành thay, Tôn giả Tapassi! Thế Tôn đă được Tôn giả Tapassi trả lời như vậy, một đệ tử đa văn đă hiểu đúng đắn lời dạy bậc Đạo sư. Làm sao một ư phạt hèn kém có thể sáng chói, so sánh với thân phạt cường đại này được, v́ thân phạt thật là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp? Khẩu nghiệp không bằng được, ư nghiệp không bằng được.
-- Này Gia chủ, nếu Ông có thể đàm luận y cứ trên sự thật, thời ở đây, có thể có cuộc đàm thoại giữa chúng ta.
-- Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây có cuộc đàm thoại giữa chúng ta.
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người Nigantha, bệnh hoạn, đau khổ, bạo bệnh, từ chối nước lạnh, chỉ uống nước nóng. Người này, v́ không được nước lạnh nên mệnh chung. Này Gia chủ, theo Nigantha Nataputta, người ấy tái sanh chỗ nào?
-- Bạch Thế Tôn, có hàng chư Thiên được gọi là Manosatta (Ư Trước thiên). Ở đấy người ấy tái sanh. V́ sao vậy? Bạch Thế Tôn, v́ người ấy chấp trước ư nên mệnh chung.
-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ kỹ. Ông hăy trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói sau của Ông! Lời nói sau của Ông không phù hợp lời nói trước của Ông! Thế mà này Gia chủ, Ông đă nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm thoại giữa chúng ta".
-- Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy, nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không bằng được; ư phạt không bằng được.
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người Nigantha được pḥng hộ với sự pḥng hộ của bốn loại chế giới, hoàn toàn tự chế ngự đối với nước, hoàn toàn chú tâm (vào sự chế ngự) đối với nước, hoàn toàn loại trừ đối với nước, hoàn toàn thấm nhuần (với sự chế ngự) đối với nước. Vị này khi đi qua, khi đi lại, đă giết hại rất nhiều sinh vật nhỏ bé. Này Gia chủ, theo Nigantha Nataputta, người ấy thọ quả báo nào?
-- Bạch Thế Tôn, v́ không cố ư, nên Nigantha Nataputta xem không phải là một đại tội.
-- Này Gia chủ, nếu người ấy có cố ư thời như thế nào?
-- Bạch Thế Tôn, là một đại tội.
-- Này Gia chủ, ư thức (ấy), Nigantha Nataputta xem thuộc về loại ǵ?
-- Bạch Thế Tôn thuộc về ư phạt.
-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ. Ông hăy trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp với lời nói sau của Ông, lời nói sau của Ông không phù hợp lời nói trước của Ông. Thế mà này Gia chủ, Ông đă nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận, y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm thoại giữa chúng ta".
-- Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy, nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không bằng được, ư phạt không bằng được.
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có phải Nalanda này là phú cường và phồn thịnh, dân chúng đông đúc, nhân dân trù mật?
-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Nalanda này là phú cường và phồn thịnh, dân chúng đông đúc, nhân dân trù mật.
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có người đi đến, với thanh kiếm đưa cao, người này nói: "Trong một sát na, trong một giây phút, ta sẽ làm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda này thành một đống thịt, thành một khối thịt". Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể trong một sát na, trong một giây phút, làm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda này thành một đống thịt, thành một khối thịt không?
-- Bạch Thế Tôn, cho đến mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm mươi người cũng không có thể, trong một sát na, trong một giây phút, làm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda này thành một đống thịt, thành một khối thịt, huống nữa là chỉ một người nhỏ bé sao có thể sáng chói (làm thành) được?
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn đến, có thần thông lực, có tâm tự tại. Vị này nói như sau. "Ta sẽ làm cho Nalanda này trở thành tro tàn với một tâm sân hận". Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Vị Sa-môn hay vị Bà-la-môn ấy, có thần thông lực, có tâm tự tại, có thể làm cho Nalanda này trở thành tro tàn với một tâm sân hận không?
-- Bạch Thế Tôn, cho đến mười Nalanda, hai mươi, ba mươi Nalanda, bốn mươi Nalanda, năm mươi Nalanda, vị Sa-môn hay vị Bà-la-môn ấy có thần thông lực, có tâm tự tại có thể làm cho các Nalanda ấy trở thành tro tàn với một tâm sân hận, huống nữa là một Nalanda nhỏ bé này, sao có thể chói sáng được (khỏi bị trở thành tro tàn được)?
-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ, Ông hăy trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói sau của Ông! Lời nói sau của Ông không phù hợp lời nói trước của Ông! Thế mà này Gia chủ, Ông đă nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm luận giữa chúng ta".
-- Bạch Thế Tôn, dầu Thế Tôn có nói như vậy, nhưng chỉ có thân phạt mới là tối trọng để tác thành ác nghiệp, để diễn tiến ác nghiệp. Khẩu phạt không bằng được, ư phạt không bằng được.
-- Này Gia chủ. Ông nghĩ thế nào? Ông có nghe các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đă trở lại thành rừng như trước?
-- Bạch Thế Tôn con có nghe: Các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đă trở lại thành rừng (như trước).
-- Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có thể Ông được nghe v́ sao các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở thành rừng như trước?
-- Bạch Thế Tôn, con có nghe, các rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở lại thành rừng (như trước) v́ tâm sân hận các vị ẩn sĩ.
-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ Ông hăy trả lời. Lời nói trước của Ông không phù hợp lời nói sau của Ông, lời nói sau của Ông không phù hợp lời nói trước của Ông. Thế mà này Gia chủ, Ông đă nói như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ đàm luận y cứ trên sự thật. Mong rằng ở đây sẽ có cuộc đàm luận giữa chúng ta".
-- Bạch Thế Tôn, với ví dụ đầu tiên, con đă hoan hỷ, con đă thỏa măn. Những ǵ con muốn nghe các vấn đáp sai biệt của Thế Tôn, nên con mới nghĩ đóng vai tṛ đối lập với Thế Tôn. Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những ǵ bị quăng ngă xuống, phơi bày ra những ǵ bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đă được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện, tŕnh bày, giải thích. Vậy nay con quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.
-- Này Gia chủ, hăy chín chắn suy tư. Chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông.
-- Bạch Thế Tôn, con càng bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa măn với những lời Thế Tôn nói với con: "Này Gia chủ, hăy chín chắn suy tư. Chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông". Bạch Thế Tôn, nếu các ngoại đạo được con làm đệ tử, họ sẽ trương cờ lên và tuyên bố: "Gia chủ Upali đă trở thành đệ tử chúng tôi". Nhưng Thế Tôn lại nói với con: "Này Gia chủ, hăy chín chắn suy tư. Chín chắn suy tư là tốt đẹp với những người trứ danh như Ông". Bạch Thế Tôn, lần thứ hai, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.
-- Này Gia chủ, đă từ lâu gia đ́nh Ông như là giếng nước mưa nguồn cho các người Nigantha. Hăy cúng dường các món ăn cho những ai đến với Ông!
-- Bạch Thế Tôn, con lại bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa măn với những lời Thế Tôn nói với con: "Này Gia chủ, đă từ lâu gia đ́nh của Ông như là giếng nước mưa nguồn cho các người Nigantha. Hăy cúng dường các món ăn cho những ai đến với các Ông". Bạch Thế Tôn, con nghe như sau: "Sa-môn Gotama đă nói: "Chỉ bố thí cho Ta, chớ bố thí cho các người khác. Chỉ bố thí cho các đệ tử Ta, chớ bố thí cho đệ tử những người khác. Chỉ bố thí cho Ta mới có phước lớn, bố thí những người khác không được phước lớn. Chỉ bố thí cho những đệ tử của Ta mới có phước lớn, bố thí cho những đệ tử của những người khác không có phước lớn". Nhưng Thế Tôn lại khuyến khích con bố thí cho các vị Nigantha. Bạch Thế Tôn, và chúng con ở đây sẽ biết thời nên làm. Bạch Thế Tôn, lần thứ ba, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.
Rồi Thế Tôn thuận thứ thuyết pháp cho gia chủ Upali, tức là thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về các cơi trời, tŕnh bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô các dục lạc, những lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết gia chủ Upali tâm đă sẵn sàng, tâm đă nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Ngài mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhăn xa trần ly cấu khởi lên với gia chủ Upali: "Phàm pháp ǵ được khởi lên, tất cả pháp ấy đều bị tiêu diệt". Rồi gia chủ Upali, thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận, đạt được vô sở úy, không y cứ người khác đối với các pháp bậc Đạo sư. Gia chủ Upali bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi, chúng con có nhiều công việc, có nhiều phận sự phải làm.
-- Này Gia chủ, Ông hăy làm những ǵ Ông nghĩ là hợp thời.
Rồi Gia chủ Upali hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, rồi đi về trú xá của ḿnh, sau khi đến bèn nói với người giữ cửa như sau:
-- Từ nay trở đi, này người gác cửa, ta sẽ đóng cửa đối với các nam Nigantha, các nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ của Thế Tôn. Nếu có vị Nigantha nào đến, Ông hăy nói vị ấy như sau: "Tôn giả hăy đứng lại, chớ bước vào! Từ nay trở đi, Gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với nam Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tôn. Nếu Tôn giả cần đồ ăn, hăy đứng ở đây. Và có người sẽ đem ra ở đây cho Tôn giả".
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali.
Nigantha Dighatapassi nghe như sau: "Gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama". Rồi Nigantha Dighatapassi đi đến chỗ Nigantha Nataputta ở, sau khi đến liền nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, tôi có nghe gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama.
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Và có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali.
Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, tôi có nghe gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama.
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali.
-- Thưa Tôn giả, tôi sẽ đi và t́m biết gia chủ Upali có trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama hay không.
-- Này Tapassi, hăy đi và t́m biết gia chủ Upali có trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama hay không.
Rồi Nigantha Dighatapassi đi đến trú xá của gia chủ Upali. Người giữ cửa thấy Nigantha Dighatapassi ở đường xa đi đến, khi thấy vậy liền nói với Nigantha Dighatapassi:
-- Thưa Tôn giả, hăy đứng ở đây, chớ có bước vào! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với nam Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tôn. Nếu Tôn giả cần đồ ăn, hăy đứng ở đây. Có người sẽ đem ra ở đây cho Tôn giả.
-- Này Hiền giả, ta không cần đồ ăn.
Nói xong, Nigantha Dighatapassi đi trở lui, đến chỗ Nigantha Nataputta ở, sau khi đến, liền thưa với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, sự thật là gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Về vấn đề này, tôi đă không đồng ư với Tôn giả và đă nói: "Thưa Tôn giả, tôi không được hài ḷng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn Gotama là một huyễn thuật sư, Sa-môn Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử các ngoại đạo". Thưa Tôn giả, nay gia chủ Upali của Tôn giả đă bị huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn rồi.
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali.
Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba, Nigantha Dighatapassi nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, sự thật là gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Về vấn đề này, tôi đă không đồng ư với Tôn giả và đă nói: "Thưa Tôn giả, tôi không được yên ḷng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-môn Gotama. Thưa Tôn giả, Sa-môn Gotama là một huyễn thuật sư. Sa-môn Gotama biết được huyễn thuật lôi cuốn những đệ tử các ngoại đạo. Thưa Tôn giả, nay gia chủ Upali của Tôn giả đă bị huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn".
-- Này Tapassi, không thể có sự kiện, không thể có trường hợp gia chủ Upali trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Có thể có sự kiện Sa-môn Gotama trở thành đệ tử của gia chủ Upali. Này Tapassi, ta sẽ đi và t́m biết gia chủ Upali đă trở thành đệ tử Sa-môn Gotama hay không.
Rồi Nigantha Nataputta cùng với đại chúng Nigantha đi đến trú xá của gia chủ Upali. Người giữ cửa thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, khi thấy vậy liền nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, hăy đứng ở đây, chớ có bước vào! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đă trở thành đệ tử của Sa-môn Gotama. Cửa sẽ đóng đối với các nam Nigantha, các nữ Nigantha. Cửa sẽ không đóng đối với các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tôn. Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả cần các món ăn, hăy đứng ở đây. Có người sẽ đem ra ở đây cho Tôn giả.
-- Này người giữ cửa, hăy đi đến gia chủ Upali, sau khi đến, hăy thưa với gia chủ như sau: "Thưa Tôn giả, Nigantha Nataputta cùng với đại chúng Nigantha đang đứng ở ngoài ngưỡng cửa và muốn yết kiến Tôn giả".
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Người giữ cửa vâng đáp Nigantha Nataputta, đi đến gia chủ Upali, sau khi đến liền thưa với gia chủ Upali:
-- Thưa Tôn giả, có Nigantha Nataputta cùng với đại chúng Nigantha đang đứng ở ngoài ngưỡng cửa và muốn yết kiến Tôn giả.
-- Này Người giữ cửa, hăy vào soạn các chỗ ngồi trong căn pḥng chính giữa có cửa.
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali, sau khi cho vào soạn các chỗ ngồi trong căn pḥng chính giữa có cửa, đi đến gia chủ Upali, sau khi đến, liền nói với gia chủ Upali:
-- Thưa Tôn giả, các chỗ ngồi trong căn pḥng chính giữa có cửa đă được sửa soạn. Tôn giả hăy làm những ǵ Tôn giả nghĩ là phải thời.
Rồi gia chủ Upali đi đến căn pḥng chính giữa có cửa, sau khi đến tại chỗ ngồi nào là tối thượng, tối tôn, tối cao và tối thắng, sau khi ngồi trên chỗ ấy, liền bảo người gác cửa:
-- Này Người giữ cửa, hăy đi đến Nigantha Nataputta: "Thưa Tôn giả, gia chủ Upali có nói: "Thưa Tôn giả, nếu muốn, Tôn giả hăy vào".
-- Thưa vâng, Tôn giả.
Người giữ cửa vâng đáp gia chủ Upali, đi đến Nigantha Nataputta, sau khi đến, liền nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, Gia chủ Upali có nói: "Thưa Tôn giả, nếu muốn, Tôn giả hăy vào".
Rồi Nigantha Nataputta với đại chúng Nigantha đi đến căn pḥng ở giữa, có cửa.
Gia chủ Upali lúc trước mỗi khi thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, sau khi thấy liền đi ra nghinh tiếp vào tại chỗ nào có chỗ ngồi tối thượng, tối tôn, tối cao và tối thắng, liền lấy thượng y lau chỗ ngồi ấy, giữ lấy và mời Nigantha Nataputta ngồi trên chỗ ngồi ấy. Nhưng tại chỗ có chỗ ngồi tối thượng, tối tôn, tối cao và tối thắng, gia chủ Upali lại ngồi trên chỗ ngồi ấy và nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, có những chỗ ngồi. Nếu muốn, Tôn giả hăy ngồi.
Khi nghe nói vậy, Nigantha Nataputta nói với gia chủ Upali:
-- Này Gia chủ, Ông thật là điên cuồng. Này Gia chủ, Ông thật là ngu si. Ông nói: "Thưa Tôn giả, tôi sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama". Sau khi đi, Ông đă trở về bị trói buộc trong lưới lớn luận nghị. Này Gia chủ, ví như người đi với hai cao hoàn, đi về với cao hoàn bị thiến. Này Gia chủ, như người đi với hai con mắt, đi về với hai con mắt bị khoét. Cũng vậy, này Gia chủ, Ông nói: "Thưa Tôn giả, con sẽ đi luận chiến với Sa-môn Gotama, sau khi đi đă trở về bị trói buộc trong lưới lớn luận nghị". Này Gia chủ, Ông đă bị huyễn thuật của Sa-môn Gotama lôi cuốn rồi.
-- Thưa Tôn giả, vi diệu thay, huyễn thuật lôi cuốn này! Tốt lành thay, huyễn thuật lôi cuốn này! Thưa Tôn giả, nếu bà con huyết thống thân yêu của tôi được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc, hạnh phúc lâu dài cho các bà con huyết thống của tôi. Thưa Tôn giả, nếu tất cả các người Sát đế ly được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc hạnh phúc lâu dài cho tất cả các vị Sát-đế-lị. Thưa Tôn giả, nếu tất cả các người Bà-la-môn... nếu tất cả các người Vessa (Phệ-xá)... nếu tất cả các người Sudda (Thủ-đà) được huyễn thuật này lôi cuốn, thời thật là an lạc, và hạnh phúc lâu dài cho tất cả các người Sudda. Thưa Tôn giả, nếu thế giới với chư Thiên, chư Ma, chư Phạm thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn với chư Thiên và loài Người được huyễn thuật này lôi cuốn, thời như vậy là an lạc, hạnh phúc lâu dài cho thế giới với chư Thiên, chư Ma, chư Phạm thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người. Thưa Tôn giả, tôi sẽ nói cho Tôn giả ví dụ này. Ở đây, những người có trí nhờ ví dụ sẽ biết rơ ư nghĩa của lời nói.
Thưa Tôn giả, thuở xưa có người Bà-la-môn đă về già, tuổi đă lớn, bậc trưởng lăo, có người vợ c̣n trẻ, trong tuổi thanh xuân, (người vợ này) đang mang thai, sắp đến kỳ sinh nở. Thưa Tôn giả, người vợ trẻ nói với người Bà-la-môn: "Này Bà-la-môn, hăy đi phố mua một con khỉ con đực để cùng chơi với con tôi". Thưa Tôn giả, được nói vậy, người Bà-la-môn nói với cô vợ trẻ: "Này ḿnh, hăy chờ cho đến khi ḿnh sanh. Nếu ḿnh sanh con trai, tôi sẽ đi chợ mua một con khỉ con đực mang về để cùng chơi với đứa con trai của ḿnh. C̣n nếu ḿnh sanh con gái, tôi sẽ đi chợ mua một con khỉ con cái và mang về để cùng chơi với đứa con gái của ḿnh". Thưa Tôn giả, lần thứ hai, người vợ trẻ nói với người Bà-la-môn ấy: "Này Bà-la-môn, hăy đi phố mua một con khỉ con đực để cùng chơi với con tôi". Thưa Tôn giả, lần thứ hai, người Bà-la-môn ấy nói với cô vợ trẻ: "Này ḿnh, hăy chờ cho đến khi ḿnh sanh. Nếu ḿnh sanh con trai, tôi sẽ đi chợ mua một con khỉ con đực mang về để cùng chơi với đứa con trai của ḿnh. C̣n nếu ḿnh sanh con gái, tôi sẽ đi chợ mua một con khỉ con cái và mang về để cùng chơi với đứa con gái của ḿnh". Thưa Tôn giả, lần thứ ba, người vợ trẻ nói với người Bà-la-môn ấy: "Này Bà-la-môn, hăy đi phố mua một con khỉ con đực để cùng chơi với con tôi". Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy v́ quá yêu thương, quá ái luyến cô vợ trẻ của ḿnh nên đi chợ mua một con khỉ đực, đem về và nói với cô vợ trẻ: "Này ḿnh, đây là con khỉ con đực, tôi mua ở chợ và mang về, hăy để nó cùng chơi với con của ḿnh". Thưa Tôn giả, khi nghe nói vậy cô vợ trẻ ấy nói với người Bà-la-môn: "Này Bà-la-môn hăy đi, đem con khỉ con đực này đến Rattapani con người thợ nhuộm, sau khi đến hăy nói với Rattapani con người thợ nhuộm: "Này bạn Rattapani, tôi muốn con khỉ đực này được nhuộm với màu vàng, được khéo đập, khéo ủi xung quanh và cả hai phía được làm thành mềm dịu" Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy v́ quá yêu thương, quá ái luyến cô vợ trẻ của ḿnh đem con khỉ con đực này đi đến Rattapani, con người thợ nhuộm, khi đến xong liền nói với Rattapani, con người thợ nhuộm: "Này bạn Rattapani, tôi muốn con khỉ đực này được nhuộm màu vàng, được khéo đập, khéo ủi xung quanh, và cả hai phía được làm thành mềm dịu". Thưa Tôn giả, được nói vậy, Rattapani, con người thợ nhuộm nói với người Bà-la-môn kia: "Này Tôn giả, con khỉ con đực này có thể nhuộm được, nhưng không có thể đập được, ủi được, không có thể làm thành mềm dịu". Cũng vậy, thưa Tôn giả, là lư thuyết của những Nigantha ngu si, lư thuyết này có thể ăn nhuộm đối với những người ngu si, chớ không ăn nhuộm đối với người có trí. Thưa Tôn giả, người Bà-la-môn ấy, sau một thời gian, lấy một cặp áo mới, đi đến chỗ Rattapani, con người thợ nhuộm, sau khi đến, nói với Rattapani, con người thợ nhuộm: "Này Rattapani, tôi muốn nhuộm cặp áo mới này với màu nhuộm màu vàng, được đập và ủi xung quanh, và cả hai phía được làm thành mềm dịu". Thưa Tôn giả, được nói vậy, Rattapani, con người thợ nhuộm, nói với người Bà-la-môn ấy: "Thưa Tôn giả, cặp áo mới này của Tôn giả có thể nhuộm được, có thể đập và ủi xung quanh và có thể làm thành mềm dịu". Cũng vậy, thưa Tôn giả, là lư thuyết của Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể ăn nhuộm đối với người có trí, không phải đối với người ngu si, có thể đập được, ủi được, và có thể khiến trở thành mềm dịu".
-- Này Gia chủ, quần chúng này gồm cả các vua chưa được biết như sau: "Gia chủ Upali là đệ tử của Nigantha Nataputta". Này Gia chủ, nay chúng tôi xem Gia chủ là đệ tử của ai?
Được nói vậy, gia chủ Upali từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y qua một bên vai, chắp tay vái chào về hướng Thế Tôn và nói với Nigantha Nataputta:
-- Thưa Tôn giả, hăy nghe, tôi là đệ tử của ai:
Bậc Trí sáng suốt,
Đoạn trừ si ám.
Phá tan hoang vu,
Chiến thắng địch quân.
Đau khổ đoạn diệt,
Tâm an b́nh tĩnh.
Giới đức trưởng thành,
Tuệ đức viên minh.
Phiền năo nội tịnh,
Rời trần ly cấu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
Do dự đoạn trừ,
Biết vừa, biết đủ,
Thế lợi tuyệt không,
Tâm tư hoan hỷ,
Làm Sa-môn hạnh,
Sanh ở nhân gian,
Thân này sau cùng,
Làm người nhân thế.
Bậc Thánh cao nhất,
Rời trần ly cấu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
Không tâm do dự,
Khéo hành thiện xảo.
Bậc tŕ giới luật,
Điều ngự tối thượng.
Là Vô Thượng Sĩ,
Sáng chói hào quang,
Nghi hoặc đoạn trừ,
Soi sáng mọi nơi.
Kiêu mạn đoạn tận,
Vô nhân anh hùng.
Tôi thật chính là
Đệ tử Thế Tôn.
Ngài bậc Ngưu Vương,
Tâm tư vô lượng,
Thâm sâu khôn lường
Bậc thánh Mâu ni,
Tác thành an ổn,
Bậc có Trí tuệ,
An trú Pháp vị,
Tự pḥng hộ thân,
Vượt qua tham ái,
Bậc Giải Thoát Trí.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
Ngài bậc Long Vương,
Sống xa thế tục.
Kiết sử đoạn trừ,
Siêu đẳng giải thoát.
Biện tài từ tốn,
Trong sạch thanh tịnh,
Cờ xí triệt hạ,
Tham ái đoạn trừ,
Điều ngự nhiếp phục,
Hư luận diệt tận.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn,
Đệ nhất tiên nhân.
Không tin lời đồn.
Ba minh thành tựu,
Đạt quả Phạm thiên.
Tắm sạch thân tâm,
Văn cú thông đạt.
Khinh an yên ổn,
Chánh trí chứng đắc.
Công phá thành tŕ,
Thiên chủ Đế thích.
Tôi chính thật là,
Đệ tử Thế Tôn.
Ngài bậc Thánh Giả,
Tự tu tự tập.
Chứng điều phải chứng,
Thuyết giảng hiện tại,
Chánh niệm tỉnh giác,
Thiền quán tinh tế
Không thiên tà dục,
Không nuôi tâm hận.
Giao động không c̣n,
Thân tâm tự tại.
Tôi chính thật là
Đệ tử Thế Tôn.
Sống theo chánh đạo,
Trầm tư Thiền tưởng,
Nội tâm không nhiễm,
Thanh tịnh trong sạch,
Không trước không chấp,
Không nguyện không cầu,
Độc cư độc tọa,
Chứng tối thượng vị,
Đă vượt qua ḍng,
Giúp người vượt qua.
Tôi thật chính là
Đệ tử Thế Tôn,
Bậc chứng tịch tịnh,
Trí tuệ vô biên,
Trí tuệ quảng đại,
Tham ái đoạn tận.
Ngài là Như Lai,
Ngài là Thiện Thệ,
Không người sánh bằng,
Không ai đồng đẳng,
Giàu đức tự tin,
Viên măn thành tựu.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
Tham ái đoạn tận,
Giác ngộ chánh giác,
Khói mù tiêu tan,
Ô uế trừ sạch
Xứng đáng cúng dường,
Dạ xoa thanh tịnh.
Vô thượng Thánh nhân,
Không thể cân lường
Đại nhân Đại giác
Đạt đến danh xưng.
Tôi thật chính là,
Đệ tử Thế Tôn.
-- Này Gia chủ, Ông chất chứa những ưu điểm này về Sa-môn Gotama từ bao giờ?
-- Thưa Tôn giả, ví như một đống hoa, có nhiều loại khác nhau; người làm ṿng hoa thiện xảo hay người đệ tử làm ṿng hoa có thể kết thành một ṿng hoa có những loại hoa sai biệt. Cũng vậy, thưa Tôn giả, Thế Tôn có nhiều đức tánh, có hàng trăm đức tánh. Thưa Tôn giả, và ai lại không tán thán những bậc đáng tán thán!
V́ Nigantha Nataputta không thể nghe lời tán thán Thế Tôn, nên ngay tại chỗ ấy đă thổ ra huyết nóng.
Ḥa thượng Thích Minh Châu dịch Việt
2
(V) Kinh Màgha (Sn 86)
http://www.budsas.org/uni/u-kinh-tieubo1/tb15-kt3.htm
Như vầy tôi nghe:
Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha, trên núi Gijjhakàta. Rồi thanh niên Màgha đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Màgha bạch Thế Tôn:
- Thưa Tôn giả Gotama, con là người bố thí, là thí chủ, rộng răi, mong muốn được yêu cầu. Con tầm cầu tài sản đúng pháp, sau khi tầm cầu tài sản đúng pháp, với những tài sản thâu hoạch đúng pháp, tạo dựng đúng pháp, con cho một nguời, con cho hai người, con cho ba người, con cho bốn người, con cho năm người, con cho sáu người, con cho bảy người, con cho tám người, con cho chín người, con cho mười người, con cho hai mươi người, con cho ba mươi người, con cho bốn mươi người, con cho năm mươi người, con cho một trăm người, con cho nhiều hơn nữa. Thưa Tôn giả Gotama, con cho như vậy, con bố thí như vậy, con có được nhiều phưóc đức không?
- Này thanh niên, Con cho như vậy, Con bố thí như vậy Con được nhiều phước đức. Này thanh niên, ai là người bố thí, là người thí chủ rộng răi, mong muốn được yêu cầu, ai tầm cầu tài sản đúng pháp sau khi tầm cầu tài sản đúng pháp, với những tài sản thâu hoạch đúng pháp, tạo dựng đúng pháp, ngựi ấy cho một người... cho một trăm người, cho nhiều hơn nữa, người ấy được nhiều công đức.
Rồi thanh niên Màgha nói lên lời Thế Tôn những bài kệ:
Thanh niên Màgha:
487. Thanh niên Màgha thưa:
Tôn giả Gotama,
Con hỏi bậc Hiền ḥa,
Mặc cà sa không nhà,
Ai ưa muốn được cầu,
Là thí chủ, gia chủ
Mong muốn được phước đức,
Bố thí, mong cầu phước.
Ở đây, thí người khác,
Đồ ăn và đồ uống,
Tại đâu nên bố thí,
Để đồ cúng được tịnh.
Thế Tôn:
488. Thế Tôn bèn trả lời:
Này thanh niên Màgha,
Ai ưa muốn được cầu,
Là thí chủ, gia chủ,
Mong muốn được phước đức,
Bố thí, mong cầu phước,
Ở đây, thí người khác
Đồ ăn và đồ uống,
Người ấy cần phải thí,
Người xứng đáng cúng dường.
Màgha:
489. Thanh niên Màgha thưa:
Tôn giả Gotama,
Ai ưa muốn được cầu,
Là thí chủ, gia chủ,
Mong muốn được phước đức,
Bố thí, mong cầu phước,
Ở đây, thí người khác
Đồ ăn và đồ uống,
Thế Tôn hăy nói con
Nên cúng dường cho ai?
Thế Tôn:
490. Những ai sống ở đời,
Thật sự không nhiễm trước,
Hoàn toàn không sở hữu,
Tự ngă được nhiếp phục,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
491. Những ai đă chặt đứt,
Mọi kiết sử trói buộc,
Nhiếp phục được giải thoát,
Không dao động, mong cầu.
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
492. Những ai đă giải thoát
Mọi kiết sử trói buộc,
Nhiếp phục được giải thoát,
Không khổ, không mong cầu,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
493. Vị nào đă đoạn tận,
Tham, sân và cả si,
Các lậu hoặc đă đoạn,
Phạm hạnh đă thành tựu,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
494. Ai sống không man trá,
Và không có kiêu mạn,
Những vị sống không tham,
Không ngă sở, không cầu,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
495. Những ai đối với ai,
Không rơi vào hệ lụy,
Vượt khỏi được bộc lưu,
Du hành không ngă sở,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự,
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
496. Với ai không tham ái,
Một vật ǵ ở đời,
Không ái hữu, phi hữu,
Đời này hay đời sau,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
497. Những ai từ bỏ dục,
Sống không có gia đ́nh,
Khéo léo biết chế ngự,
Như con thoi, chính trực,
Đúng thời, đối vị ấy.
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
498. Những ai, ly tham ái,
Các căn khéo định tĩnh,
Như mặt trăng thoát khỏi,
Nanh vuốt của Ràhu,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
499. Những ai được an tịnh,
Ly tham, ly phẩn nộ,
Sau khi bỏ đời này,
Không c̣n có sanh thú,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
500. Đoạn sanh tử đă xong,
Không c̣n chút dư tàn,
Nghi ngờ và phân vân,
Tất cả được nhiếp phục,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
501. Những ai sống ở đời
Tự ḿnh làm ḥn đảo,
Không có vật sở hữu,
Giải thoát được trọn vẹn,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự.
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
502. Những ai ngay đời này,
Như thật rơ biết được,
Đây đời sống cuối cùng,
Không c̣n có tái sanh,
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
503. Ai đạt tuệ tối thượng,
Ưa thiền, giữ chánh niệm,
Đạt được sự giác ngộ,
Chỗ quy ngưỡng nhiều người.
Đúng thời, đối vị ấy,
Hăy cúng đồ tế tự,
Vị Phạm chí cầu phước,
Hăy bố thí như vậy.
Màgha:
504. Thật sự câu con hỏi,
Không trống không, vô ích,
Thế Tôn nói cho con,
Những ai đáng cúng dường.
Ở đây Ngài đă biết,
Sự thật như thế nào.
Như vậy chính là pháp,
Ngài được biết như vậy.
505. Rồi thanh niên Màgha,
Lại thưa thêm như sau:
Ai ưa muốn được cầu,
Là thí chủ, gia chủ,
Mong muốn được phước đức,
Bố thí, mong cầu phước,
Ở đây, thí người khác,
Đồ ăn và đồ uống,
Thế Tôn hăy nói con,
Pháp tế tự hoàn toàn.
Thế Tôn:
506. Thế Tôn nói Màgha,
Hăy tế đàn, tế tự,
Phải làm cho trong sạch,
Hoàn toàn mọi tâm tư,
Đối người lễ tế đàn,
Đối tượng là đồ cúng,
Hăy an trú ở đây,
Từ bỏ sự sân hận.
507. Vị ấy đoạn tận tham,
Nhiếp phục cả sân hận,
Tu tập tâm từ bi,
Vô lượng khắp tất cả,
Với hạnh không phóng dật,
Ngày đêm luôn tu tập,
Cùng khắp mọi phương hướng,
Biến măn vô lượng tâm.
Màgha:
508. Ai trong sạch, giải thoát,
Ai c̣n bị trói buộc,
Ai với tự thân ḿnh,
Đi đến Phạm Thiên giới?
V́ không biết, con hỏi.
Hăy nói lên, ẩn sĩ,
Mong Thế Tôn chứng giám,
Cho con ngày hôm nay,
Con được thấy Phạm thiên,
Ngài đối với chúng con,
Thật sự Ngài ngang bằng,
Với Phạm thiên không khác,
Ôi! Bậc chói hào quang,
Làm thế nào được sanh,
Lên cảnh giới Phạm thiên?
Thế Tôn:
509. Thế Tôn đáp Màgha:
Ai tổ chức tế đàn,
Đầy đủ cả ba phần,
Tế đàn ấy tăng thịnh,
Với những người được cúng.
Xứng đáng được cúng dường.
Tế đàn như vậy xong,
Chơn chánh muốn được cầu,
Ta nói vị ấy sanh,
Tại cảnh giới Phạm thiên.
Khi nói được như vậy, thanh niên Màgha bạch Thế Tôn:
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama!.
Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama!... Từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.
3
47- DẦU NÓI NGÀN CÂU KỆ
NHƯNG KHÔNG CHÚT LỢI ÍCH
TỐT HƠN MỘT CÂU NGHĨA
NGHE XONG, ĐƯỢC TỊNH LẠC.
(P.C. 100)
Tại Veluvana, Đức Thế Tôn thuyết kệ ngôn trên đề cập đến người đao thủ Tambadathika.
Vào thời ấy, có 500 tên cướp, chúng hay cướp đoạt trong làng và thường làm các việc bạo lực khác. Thanh niên Tambadathika gia nhập vào đảng cướp ấy. Về sau tên cướp Tambadathika trở thành viên đao phủ của Vua. Khi về hưu, nhờ Trưởng Lăo Sāriputta cảm hóa, từ tánh hung hăng bạo ngược trở nên hiền lành và sau khi chết ông tái sanh vào thiên giới, nhờ những lời khuyên hữu ích của bậc cao thượng vừa mới xuất hiện thiền diệt.
Chư Tỳ khưu thắc mắc:
- Bạch Thế Tôn, có một sức mạnh to lớn nào trong khi người đàn ông ấy đă làm quá nhiều điều ác, lại gặt hái quả lành?
- Nầy Chư Tỳ khưu! Không nên đo lường Giáo Pháp mà ta đă thuyết. Dù ít hay nhiều, khi người đức hạnh nói một câu có ư nghĩa, làm cho người khác nghe xong đươc tịnh lạc.
Rồi Đức Phật liên hệ câu kệ ngôn trên.
Cuối thời Pháp nhiều Tỳ khưu đắc Đạo Quả Tu Đà Hườn.
4
III. Gia Đ́nh (Tạp, 47.14, Nhơn Gia, Đại 2, 344c) (S.ii,263)
http://www.budsas.org/uni/u-kinh-tuongungbo/tu2-20.htm
1) ... Trú ở Sàvatthi.
2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đ́nh nào có nhiều phụ nữ và ít đàn ông, thời những gia đ́nh ấy rất dễ bị các đạo tặc, trộm ghè năo hại.
3) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không tu tập từ tâm giải thoát, không làm cho sung măn, thời vị ấy dễ bị phi nhân năo hại.
4) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đ́nh nào có ít phụ nữ và nhiều đàn ông, thời gia đ́nh ấy khó bị các đạo tặc, trộm ghè năo hại.
5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung măn, thời vị ấy rất khó bị phi nhân năo hại.
6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung măn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện".
Như vậy, này các Tỷ-kheo các Ông cần phải học tập.
5
82. Kinh Ratthapàla
(Ratthapàla sutta)
http://www.budsas.org/uni/u-kinh-trungbo/trung82.htm
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn du hành ở giữa dân chúng Kuru, cùng với đại chúng Tỷ-kheo, và đi đến một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Thullakotthita.
Các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita được nghe như sau: "Sa-môn Gotama là Thích tử, Tôn giả xuất gia từ ḍng họ Sakya, du hành giữa dân chúng Kuru nay đă đến Thullakotthita với đại chúng Tỷ-kheo. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được nói lên về Tôn giả Gotama: "Đây là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Ngài với thắng trí tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và Người. Khi đă chứng ngộ, Ngài c̣n tuyên bố sự chứng ngộ ấy cho người khác. Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ, và giới thiệu đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch". Tốt đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Một số người chấp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người xưng tên và ḍng họ rồi ngồi xuống một bên. Một số người yên lặng ngồi xuống một bên.
Rồi Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đang ngồi một bên.
Lúc bấy giờ, một thiện nam tử tên là Ratthapala, con trai một gia đ́nh thượng tộc ở chính tại Thullakotthita ấy, đang ngồi trong hội chúng này. Rồi thiện nam tử Ratthapala suy nghĩ như sau: "Như ta được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đ́nh thật không dễ ǵ thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên măn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hăy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh".
Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita, sau khi được Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Thiện nam tử Ratthapala, sau khi các Bà-la-môn, gia chủ ra đi không bao lâu, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thiện nam tử Ratthapala bạch Thế Tôn:
--- Bạch Thế Tôn, như con được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đ́nh thật không dễ ǵ thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên măn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn, bạch Thế Tôn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho con xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn, cho con thọ đại giới.
--- Nhưng này Ratthapala, Ông có được cha mẹ bằng ḷng cho Ông xuất gia chưa?
-- Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ bằng ḷng cho con xuất gia.
-- Này Ratthapala, Như Lai không có cho ai xuất gia nếu không được cha mẹ người ấy bằng ḷng.
-- Như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ làm những ǵ cần thiết để cha mẹ bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh.
Rồi thiện nam tử Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, rồi ra đi, đi đến cha mẹ, sau khi đến liền thưa với cha mẹ:
-- Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đ́nh thật không dễ ǵ thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên măn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Hăy bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh.
Khi được nghe nói vậy, cha mẹ Thiên nam tử Ratthapala nói với thiện nam tử Ratthapala:
-- Này con thân yêu Ratthapala, con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, con không biết ǵ về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala, hăy đến ăn, hăy uống và hăy ăn chơi. Ăn, uống, ăn chơi, con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu con có chết, chúng ta c̣n không muốn không có mặt con, huống nay con c̣n sống, chúng ta lại bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!
Lần thứ hai... Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala thưa với mẹ cha:
-- Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia thật không dễ ǵ thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên măn, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Hăy bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh.
Lần thứ ba, cha mẹ thiện nam tử Ratthapala nói với thiện nam tử Ratthapala:
-- Này con thân yêu Ratthapala, con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, con không biết ǵ về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala, hăy đến ăn, hăy sống và hăy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu con có chết, chúng ta c̣n không muốn không có mặt con, huống nay con c̣n sống, chúng ta lại bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!
Rồi thiện nam tử Ratthapala không được cha mẹ cho xuất gia, liền ngay tại chỗ ấy nằm xuống trên đất trần và nói:
-- Ta sẽ chết ở đây, hay được xuất gia.
Rồi cha mẹ thiện nam tử Ratthapala nói với thiện nam tử Ratthapala:
-- Này con thân yêu Ratthapala, con là đứa con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, con không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hăy ăn, hăy uống, hăy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu con có chết, chúng ta c̣n không muốn không có mặt con, huống nay con c̣n sống, chúng ta lại bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!
Khi được nghe nói vậy, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... Lần thứ ba, cha mẹ thiện nam tử Ratthapala nói với thiện nam tử Ratthapala:
-- Này con thân yêu Ratthapala, con là đứa con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, con không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hăy ăn, hăy uống, hăy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con có thể thụ hưởng cái ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu con có chết, chúng ta c̣n không muốn không có mặt con, huống nay con c̣n sống, chúng Ta lại bằng ḷng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!
Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.
Rồi cha mẹ thiện nam tử Ratthapala liền đi đến các thân hữu của thiện nam tử Ratthapala, và nói:
-- Này các Thân hữu, thiện nam tử Ratthapala nằm trên đất trần và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Này các con thân mến, hăy đi đến thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến hăy nói với thiện nam tử Ratthapala: "Này bạn Ratthapala, bạn là con độc nhất của cha mẹ bạn, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, bạn không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, bạn Ratthapala, hăy ăn, hăy uống, hăy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm phước đức, cha mẹ bạn không bằng ḷng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu bạn có chết đi, cha mẹ bạn c̣n không muốn không có mặt bạn, huống nay bạn c̣n sống, cha mẹ bạn lại bằng ḷng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!"
Rồi những người bạn của thiện nam tử Ratthapala vâng theo lời cha mẹ của thiện nam tử Ratthapala, đi đến chỗ thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền nói:
-- Này bạn Ratthapala, bạn là con độc nhất của cha mẹ bạn, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, bạn không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, bạn Ratthapala, hăy ăn, hăy uống, hăy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Cha mẹ bạn không bằng ḷng cho phép bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu bạn có chết đi, cha mẹ bạn c̣n không muốn không có mặt bạn, huống nay bạn c̣n sống, cha mẹ bạn lại bằng ḷng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh!
Khi được nghe nói vậy, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... Lần thứ ba, những người bạn của thiện nam tử Ratthapala, nói với thiện nam tử Ratthapala:
-- Này bạn Ratthapala, bạn là con độc nhất của cha mẹ bạn, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, bạn không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, bạn Ratthapala, hăy ăn, hăy uống, hăy vui chơi. Ăn uống, vui chơi, bạn có thể thụ hưởng các ái dục, và sung sướng làm các phước đức. Cha mẹ bạn không bằng ḷng cho phép bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Nếu bạn chết đi, cha mẹ bạn c̣n không muốn không có mặt bạn, huống nay bạn c̣n sống, cha mẹ bạn lại bằng ḷng cho phép bạn được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh !
Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.
Rồi các thân hữu của thiện nam tử Ratthapala đi đến cha mẹ thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền thưa:
-- Thưa Mẹ và Cha, thiện nam tử Ratthapala đang nằm xuống trên đất trần kia và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Nếu Cha Mẹ không bằng ḷng cho thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, thời Ratthapala sẽ chết ở tại chỗ ấy. C̣n nếu Cha Mẹ bằng ḷng cho thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, thời Cha Mẹ có thể thấy Ratthapala sau khi xuất gia. Nếu thiện nam tử Ratthapala không cảm thấy hoan hỷ trong khi xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, thời Ratthapala không c̣n con đường nào đi khác hơn. Ratthapala sẽ trở lại ở đây. Hăy bằng ḷng cho phép thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh.
-- Này các con thân mến, chúng ta bằng ḷng cho phép thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, nhưng sau khi xuất gia, cần phải về thăm cha mẹ.
Rồi những thân hữu của thiện nam tử Ratthapala, đi đến thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến, liền nói:
-- Này bạn Ratthapala, bạn là con độc nhất của cha mẹ bạn, khả ái, dễ thương, sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, bạn không biết ǵ về đau khổ. Hăy đứng dậy, ăn, uống, và vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn có thể thụ hưởng các ái dục, và sung sướng làm các phước đức. Cha mẹ bạn đă bằng ḷng cho phép được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, và sau khi xuất gia, cần phải về thăm cha mẹ.
Rồi thiện nam tử Ratthapala, sau khi đứng dậy, sau khi lấy lại sức lực, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thiện nam tử Ratthapala bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, con đă được mẹ cha bằng ḷng cho phép con được xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh. Thế Tôn hăy xuất gia cho con.
Và thiện nam tử Ratthapala được xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn và được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn, sau khi Tôn giả Ratthapala thọ đại giới không bao lâu, nửa tháng sau khi thọ đại giới, sau khi ở tại Thullakotthita cho đến khi thỏa măn, liền khởi hành đi đến Savatthi, tuần tự du hành và đến Savatthi. Ở đấy, Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, tu viện của Anathapindika.
Rồi Tôn giả Ratthapala sống một ḿnh, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn, không bao lâu đạt được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh hướng đến, tức là tự chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh. Vị ấy biết: "Sanh đă tận, Phạm hạnh đă thành, những việc nên làm đă làm, không c̣n phải trở lui ở đời này nữa". Tôn giả Ratthapala trở thành một vị A-la-hán nữa.
Rồi Tôn giả Ratthapala đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ratthapala bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.
Thế Tôn với tâm của ḿnh t́m hiểu tâm tư Tôn giả Ratthapala. Khi Thế Tôn được biết thiện nam tử Ratthapala không thể từ bỏ tu học, trở lại hoàn tục, liền nói với Tôn giả Ratthapala:
-- Này Ratthapala, nay Ông hăy làm những ǵ Ông nghĩ là hợp thời.
Rồi Tôn giả Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về Thế Tôn, sau khi thâu xếp chỗ ở, cầm y bát và khởi hành đi đến Thullakotthita, tuần tự du hành và đến Thullakotthita. Ở đấy, Tôn giả Ratthapala trú tại vườn Lộc Uyển của vua Koravya. Rồi tôn giả Ratthapala vào buổi sáng đắp y, cầm bát, đi vào Thullakotthita để khất thực. Tôn giả đi khất thO